دانستنی های پزشکی

درباره مغز چه می دانید؟ (بخش دوم)

مغزانسان از سه قسمت پیش‌مغز و میان‌مغز و پس‌مغز تشکیل شده است.

پیش مغز خود شامل دو قسمت خَلفی (پشتی) و قُدّامی (جلویی) است.

قسمت قُدّامی پیش مغز (تلانسفال) شامل یک جفت لوب بویایی و مخ است.

مخ به صورت دو نیم کره است و در واقع این نیم کره‌ها قسمت‌های مغز را پوشانیده‌اند. این دو مرکز پیچیده‌ترین فرایندهای هماهنگ کننده و احساس‌ها و مراکز ارادی هستند و در کنترل حافظه و هوش نقش اصلی را دارند. دو نیم‌کرۀ مخ به کمک جسم پینه‌ای به یکدیگر متصل هستند. قسمت خلفی پیش‌مغز (دیانسفال) شامل تالاموس و هیپوتالاموس و اپی‌تالاموس است.

تالاموس یک پایگاه نیمه راه است که مرکز هماهنگ‌کنندۀ بیشتر پیام‌های حسی است که به مغز می‌رسند.

هیپوتالاموس مهم‌ترین قسمت مغز است که عهده‌دار کنترل و نظم کنش (رفتار)های درون بدن است. در حالت های عاطفی حیوان تاثیر می‌گذارد. همچنین فعالیت‌های ترشحی غدۀ هیپوفیز را که در زیر آن قرار دارد، تنظیم و کنترل می‌کند.

اپی تالاموس شامل غدۀ اپی‌فیز است که در خزندگان به عنوان چشم سوم شناخته شده است و در زیر نیم‌کره‌های مغز مخفی شده و هورمون ملاتونین را ترشح می‌کند. یکی از وظایف آن کنترل و تا حدی ازبین بردن رفتارهای جنسی است

درسطح پشتی میان مغز لوب های بینایی قرار دارند که در پستانداران مرکز بینایی محسوب نمی‌شوند بلکه به عنوان راهی اعصاب بینایی را که از چشم آمده‌اند، به مرکز بینایی در بخش قشری مخ به پس نیم‌کره‌های مخ منتقل می‌کنند. لوب‌های بینایی در بقیۀ  جانداران، مراکز بینایی محسوب می‌شوند.

پس مغز از دو بخش قُدّامی(متاسفال) و خَلفی(میانسفال) تشکیل شده است. در بخش قُدّامی پس‌مغز مخچه و برجستگی‌های حلقوی قرار دارند.

مخچه: بخش بزرگی از مغز است که انقباضات ماهیچه ها را هماهنگ می‌کند و کمک به حفظ تعادل بدن می کند. برجستگی های حلقوی: هم چون تقاطعی است که بین مغز و نخاع امتداد پیدا کرده است و از طریق آن تمام اعصابی که از طرف چپ بدن آمده اند، به سمت راست مغز می روند و بالعکس. یعنی باعث می شود که فعّالیّت های سمت راست بدن توسّط نیمه ی چپ مغز و فعّالیّت های سمت چپ بدن توسّط نیمه ی راست مغز کنترل شود.

بخش خَلفی پس‌مغز شامل بصل‌النّخاع است که کنترل‌کنندۀ حرکات تنفسی و ضربان قلب و تغییردهندۀ قطر رگ‌ها است. در پستانداران و پرندگان و خزندگان دوازده جفت عصب مغزی از مغزسرچشمه می‌گیرند و در بقیۀ جانداران این تعداد به ده جفت می‌رسد که بیشتر آن‌ها از بصل‌النّخاع منشعب می‌شوند.

در ماهی‌های اولیه و دوزیستان، نخاع و مغز در یک راستا قرار دارند. ولی در سایر مهره‌داران به ویژه در پستانداران بین مغز و نخاع یک خمیدگی پدید آمده است که در پســــتانداران عـــالی به 90 درجه می‌رسـد. این خمیدگی ناشی از حجم زیاد نیم‌کره‌های مخ است. حجم مغز به ویژه نیم‌کره‌های مخ در مهره‌داران اولیه رشد اندکی دارد ولی در دیگر مهره‌داران وسعت زیادی دارد.

سطح نیم‌کره‌های مخ در مهره‌داران اولیه تا پستانداران اولیه صاف، ولی در پستانداران عالی به ویژه انسان چین‌خوردگی فراوان دارد. مغز آدمی بزرگ‌ترین مغزها نیست اما وزن آن نسبت به جثۀ  آدمی بیشترین است و با در نظر گرفتن سایر شرایط بهترین مغز است. مغز مهـــره‌داران در دوران جنینی دارای سه قسمت اولیـــه به نام‌های مغز پیشین، مغز میانی و مغز تحتــانی است. از این قسمت‌ها به تدریج بخش‌های مختلف مغز پدید می‌آیند.

 

 

 


نشانی ما: ایران، تهران، خیابان دستگردی (ظفر)، جنب بیمارستان حضرت علی اصغر(ع)،  پلاک 195، مرکز گامانایف ایران

مسیرهای دسترسی به مرکز گامانایف ایران 
مترو: خط 1 مسیر تجریش،  ایستگاه دکتر شریعتی  (نزدیک ترین ایستگاه) 
پارکینگ: پارکینگ مرکز گامانایف ایران اختصاصی است. 
جای پارک در خیابان: به سختی